Roel Wolthuis overleden
Een leven lang op zoek naar de waarheid

Door Bert Bakkenes

Deze week bereikte ons het droeve bericht dat Roel Wolthuis, oud-verzetsstrijder en antifascist, op 6 december in zijn woonplaats Zeist is overleden. Hij was een van de laatste leidende leden van de Raad van Verzet (RVV) die nog in leven was, en bijna tot het einde heeft de Tweede Wereldoorlog hem altijd bezig gehouden. De meeste bekendheid kreeg Roel door de mislukte overal op het distributiekantoor in Amersfoort in februari 1944.

Eigenlijk was dit niet juist, omdat Roel veel meer had gedaan dan leiding geven aan die overval. Hij was de Gewestelijk Commandant van de Raad van Verzet in Utrecht en omstreken en betrokken bij alle vormen van verzetswerk die denkbaar waren. Hij maakte deel uit van het gewapend verzet en ontsnapte uit Kamp Amersfoort. Hij werd gedreven vanuit zijn linkse principes en zag kansen voor een nieuwe wereld na de oorlog. Zijn drijfveer was het socialisme en de strijd tegen de uitbuiters, of dit nu Nederlanders of Duitsers waren. Ook na de oorlog bleef hij geloven in die strijd, en speelde hij een grote rol in het onderzoek van de oorlogsmisdaden die in Kamp Amersfoort waren begaan. Maar ook toen al werd hij opnieuw slachtoffer van het systeem. Leden van de Politieke Opsporingsdienst, waar hij deel van uit maakte, konden zijn linkse principes niet accepteren, en hij werd op een zijspoor gezet. Net als veel andere linkse verzetsstrijders moest hij toezien hoe de mensen die het hardste gevochten hadden aan de kant werden gezet door duistere figuren die over het algemeen geen poot hadden uitgestoken. Hij had dit kunnen accepteren zoals veel anderen hebben gedaan, maar dat was niet de stijl van Roel. Hij kon zijn mond niet houden, en dit werd hem niet in dank afgenomen. Maar daar liet hij zich niet door afschrikken. Dat maakte hem bijzonder en gevreesd tegelijk.

Amersfoort

Toch kunnen we er niet aan voorbij gaan dat de overval in Amersfoort het leven van Roel Wolthuis heeft gedomineerd. Na Amersfoort zou voor Roel niets meer hetzelfde zijn. Nooit heeft hij kunnen accepteren dat de overval aan twee van zijn kameraden het leven heeft gekost, terwijl de politieman die Karl Furgler vermoordde vrijuit ging. De man maakte zelfs promotie en won een rechtszaak tegen Roel, omdat Wolthuis hem tijdens een herdenking een moordenaar had genoemd via het opschrift van een krans. De uitkomst van de rechtszaak was voor Roel de bekende druppel. Hij keerde Nederland de rug toe en trok naar Italië. Hij kwam uiteindelijk terug, maar de zaak Amersfoort liet hem nooit meer los. Jarenlang heeft hij geprobeerd om de waarheid aan het licht te brengen. Hierbij werd hij tegen gewerkt door andere ex-verzetslieden, die de moordenaar van Karl Furgler, Hafkamp, de hand boven het hoofd hielden. Deze doofpot bestaat tot de dag van vandaag. Voor Roel Wolthuis was

de afhandeling van de Zaak Amersfoort het toonbeeld van alles wat er mis was in Nederland, en met het systeem. De mensen die in de oorlog de grootste offers hadden gebracht, werden na de bevrijding aan de kant gezet en konden ook nog een schop na krijgen als ze dit niet accepteerden. Van opgeven wist Roel eigenlijk nooit. Hij is er altijd van overtuigd gebleven dat de overval verraden was. Jarenlang was hij op zoek naar de waarheid. Hij zocht medestanders, verzamelde documenten, schreef boeken en sprak een aantal malen met de pers. De waarheid bleef echter een moeilijk te vangen prooi. Ook nu nog.

Gerechtigheid

Roel heeft het niet meer mogen meemaken dat de waarheid aan het licht kwam. Toch zal dit ooit gebeuren, want zelfs het best bewaarde geheim lekt ooit uit. Zelfs op dit moment, terwijl Roel niet meer bij ons is, werken er verschillende mensen aan om de waarheid over Amersfoort als nog boven tafel te krijgen. Zelfs dubbelagenten en provocateurs, ingehuurd door diegenen die de doofpot staande willen houden, zijn er niet in geslaagd om deze onderzoeken tot stilstand te brengen. De kans bestaat nu dat Amersfoort meegenomen gaat worden in het onderzoek naar de “Velser Affaire”. Dit onderzoek zal in het komende jaar van start gaan. Want dat er iets niet klopt rond deze zaak is overduidelijk. Mochten we er in slagen om alle feiten boven tafel te krijgen, zodat er eindelijk gerechtigheid zal zijn voor de slachtoffers, dan zullen we deze overwinning opdragen aan Roel Wolthuis.

Beste Roel,

Je was een fijne kameraad en een voorbeeldig verzetsman. Je hield niet van poespas en ging recht op je doel af. Daarmee heb je de bewondering gewekt van heel veel mensen die wisten wie je echt was en dit waardeerden. Dit kwam vooral tot uitdrukking tijdens de 4 mei ochtendherdenkingen van de Vrienden van de Raad van Verzet op de begraafplaats Rusthof, in Amersfoort. Dan voelde je je thuis tussen oude kameraden als Gerrit Kleinveld, Dick van der Meer, Henk Robeer en vele anderen.
In je principiële vasthoudendheid ben je een voorbeeld voor ons allemaal. Je wilde een andere wereld, een wereld waar rechtvaardigheid en een goed leven voor iedereen tot realiteit worden. Die wereld heb je niet mogen zien. Maar denk niet dat de strijd is afgelopen. Misschien begint hij zelfs pas. We zullen die strijd nu zonder jou moeten voeren, en dat doet pijn. Maar het maakt ons niet minder vastbesloten. De Ierse hongerstaker Bobby Sands, die al net zo onverzettelijk was als jij, heeft ooit gezegd: “De strijd die wij voeren is zo groot dat iedereen een rol kan spelen, hoe groot of klein dan ook.” Jij hebt je strijdt gestreden, Roel, tot het einde toe. De fakkel is nu overgegaan in onze handen. Die zullen we niet loslaten, net als jij nooit losliet. Slaap zacht kameraad, je hebt je rust verdiend.