AFVN

André Flahaut, voorzitter van het Belgische parlementBelangrijke speech van de voorzitter van het Belgische parlement, André Flahaut (foto rechts), ter gelegenheid van de uitreiking van de Michel Vanderborchtprijs.

Michel Vanderborghtprijs
Fédération Internationale des Combattants de la Résistance (waar de AFVN/BVA bij is aangesloten)

07/07/2013


Dames en heren,

Mijnheer de secretaris-generaal van de FIR, u heeft ons verzocht hier, in het hart van onze democratie, ontvangen te mogen worden ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste Michel Vanderborghtprijs.

Het is ons evenzeer een eer u hier te mogen ontvangen, en ik dank u dat u zoveel eerbiedwaardige personen bijeengebracht heeft om Michel Vanderborght te gedenken en de schijnwerper te richten op enkelen van zijn medestanders, die reeds vele jaren geleden besloten zijn ideaal van vrede en verdraagzaamheid te delen en uit te dragen.

Michel VanderborghtMichel Vanderborght werd in 1925 in België geboren. Al snel sloot hij zich aan bij het verzet en vocht hij in het Belgisch Leger der Partizanen. Zijn politieke voorkeur gaat uit naar de communistische partij, maar zijn hele leven zal in het teken staan van de strijd tegen fascisme, kolonialisme en kernraketten. Zijn credo was: vrede, democratie en gedachtenis.

Onvermoeibaar, vernieuwend, creatief, geëngageerd, solidair, bevlogen, groothartig, moedig, …
Men kent de vogel aan zijn veren, zegt men. Michel Vanderborght bezat wel degelijk al die kwaliteiten.

Hij heeft het voorbeeld gegeven, maar ons ook op onze plicht gewezen. Ik feliciteer de FIR dan ook met haar beslissing om hem hulde te brengen door deze prijs in het leven te roepen en aldus de waarden die hij belichaamde, te doen voortleven via de personen en instellingen die vandaag gehuldigd worden.

Laten we niet enkel stilstaan bij het verleden, maar ook lucide naar het heden kijken.

Natuurlijk is Europa uit zijn as herrezen en heeft het gelukkig geen grote oorlogen meer gekend. De Europese Unie heeft zich almaar meer uitgebreid, er werden en worden tal van initiatieven genomen om de herinnering aan de wereldoorlogen levendig te houden, het begrip burgerverantwoordelijkheid vindt ingang, nu eens steekt verontwaardiging de kop op, dan weer worden er eisen gesteld, men komt in actie, informeert, alerteert, waarschuwt, maar u en ik weten, helaas, dat dat nooit zal volstaan en dat het nooit echt voorbij is!

Natuurlijk mogen we de hoop koesteren dat er dankzij voorlichting, televisie-uitzendingen, getuigenissen, samenwerking met de scholen en bezoeken aan gedenkplaatsen alarmsignalen zullen worden afgegeven, maar toch…

in Hongarije mag de partij Jobbik van de rechtbank openlijk haar antisemitische ideologie prediken en de partijleider verklaarde onlangs nog dat de Hongaren een speciale positie innemen in Europa, omdat ze de meest antisemitische natie vormen. Jobbik is de op twee na grootste politieke partij van het land!
in Oostenrijk was er Jörg Haider en behaalde de FPÖ in 2008 niet minder dan 18 procent van de stemmen;
in Griekenland komt de partij Gouden Dageraad openlijk uit voor haar antisemitische en racistische ideeëngoed, dat in verband gebracht wordt met geweld tegen immigranten; dat geweld neemt zulke proporties aan dat zelfs het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bezorgd is over de situatie. Een afsplitsing van Gouden Dageraad is actief in Italië;
in Nederland is er Geert Wilders en zijn Partij voor de Vrijheid;
in Noorwegen pleit de Fremskrittspartiet (Vooruitgangspartij) voor een samenleving zonder rassenvermenging. Die partij is de op een na grootste partij van het land en telde onder haar aanhangers een zekere Anders Behring Breivik!
in Denemarken heeft de Dansk Folkeparti (Deense Volkspartij) met thema's die tien jaar geleden als aanstootgevend werden beschouwd (xenofobe en anti-immigratiestandpunten), een plaats weten te verwerven als respectabele politieke partij;
in Italië ijvert Lega Nord voor een afscheiding van het welvarende noorden van het land;
in Duitsland, een land dat nochtans lang immuun was voor het extreemrechtse gedachtegoed, buit de NPD de teleurstelling over de hereniging uit, en droomt de partij van de teruggave van het grondgebied dat aan het einde van de oorlog moest worden afgestaan;
in Frankrijk is er Marine Le Pen. U herinnert zich vast de verkiezingsuitslag van 1995 in Orange, Toulon en Marignane of die van 1997 in Vitrolles, alsmede de bibliotheken die tot propagandaruimten omgevormd werden; de censuur deed haar intrede, bepaalde werken mochten niet meer worden aangekocht …
in België is er het Vlaams Belang, een openlijk nationalistische partij… Op het hoogtepunt van haar populariteit in 1995 behaalde de partij 33 procent van de stemmen in de grootste stad van Vlaanderen;
maar ook in Slowakije, Groot-Brittannië, Portugal, Spanje, Roemenië, Polen,

Dames, heren, ik vrees dat de lijst niet exhaustief is…

Uitspraken en verkiezingsprogramma's worden vergoelijkt, een en ander wordt afgedaan als een marginaal verschijnsel, gemakshalve of uit onverschilligheid stelt men zichzelf gerust, maar we kunnen er niet omheen dat die bewegingen steeds meer terrein winnen, dat ze zich verankeren in het politieke democratische landschap, en dat de populistische retoriek terug is van weggeweest.

Buiten de politieke sfeer zijn er bovendien allerlei organisaties, bewegingen en groeperingen die men toestaat of tracht te ontbinden, maar al te vaak gaat men daar veeleer licht overheen in plaats van krachtdadig op te treden, en zonder enige ruggengraat te tonen voert men dan aan dat ook voor hen de vrijheid van meningsuiting of de vrijheid van vereniging geldt.

Om het met de woorden van Martin Schulz, de voorzitter van het Europees Parlement, te zeggen, het ultranationalisme in de regeringspartijen of de partijen die de regeringen steunen, vormt een heuse bedreiging voor de Europese gedachte. De Europese Commissie drukt het nog wat sterker uit en roept ertoe op alert te zijn op de populistische dreiging, die fundamenteel haaks staat op de idealen van de Europese eenwording.

Internet, sociale netwerken, communicatie, satellieten, gsm's, mails, iPads, iPods, kranten, burgerinitiatieven,…
Niemand zal nog kunnen zeggen: we wisten het niet, want het gaat niet meer over het verleden of de gedachtenis. Het gaat erom nu waakzaam te zijn, in verzet te komen, zich te informeren, en niet met de stroom mee te gaan.
Het gaat over het hier en nu!
We moeten vandaag onze verontwaardiging tonen en op elk niveau van de samenleving in actie komen!
En dat gaat veel verder dan de plicht van de pers om ons te informeren, het werk van het onderwijsveld, politieke betogen en intentieverklaringen, analyses van deskundigen, filosofische overwegingen en onze verzetsbereidheid.

Is het u al opgevallen dat dictators blijkbaar altijd moeten schreeuwen?

Ik geloof in democratische waarden, beschaafde en beleefde omgangsvormen, ik ben gesteld op savoir-vivre en wil blijven geloven dat intelligentie, solidariteit en edelmoedigheid de grootste deugden van de mensheid zijn, maar tegenover al die uitwassen als onverdraagzaamheid, xenofobie, elitarisme en de ondermijning van onze vrijheden, vrijheden waarvoor we zo hard hebben gevochten 70 jaar geleden, vraag ik me soms af of wij onze stem niet wat luider moeten laten horen.

Ja, het is tijd om met luide stem te verkondigen dat er ook grenzen zijn aan wat de democratie kan verdragen, dat de democratie niet alles kan en moet accepteren en dulden.

De democratie is het aan zichzelf verplicht misstanden ferm aan de kaak te stellen en manieren te vinden om alle fascistische, racistische, xenofobe uitwassen en elk nostalgisch verlangen naar de restauratie van dictatoriale en segregatieregimes, te bestrijden en uit te roeien.

Democratieën mogen zich niet tolerant opstellen ten aanzien van degenen die de democratische waarden ondergraven!

We mogen het fascisme niet respectabel maken door het te legitimeren in naam van een verheerlijking van het geweld, door het gevoel te voeden dat de samenleving afglijdt, door infame samenwerkingsverbanden en andere compromissen toe te staan.

Dames, heren, veteranen van de FIR, laureaten van de Michel Vanderborghtprijs, journalisten, politici of gewone burgers, onze bijeenkomst vandaag is een gelegenheid om dat alles eens te meer te onderstrepen. Het is slechts één gelegenheid, en ze is zeker noodzakelijk, maar vreselijk ontoereikend!

De herdenkingen en de inspanningen om de herinnering aan de oorlog levendig te houden, zijn gelegenheden om elkaar te ontmoeten, om samen te komen met mensen die de democratische waarden delen – en enkelen van u zijn van heel ver gekomen -, om elk van ons een hart onder de riem te steken en ertoe aan te moedigen het verzet niet op te geven.

U allen bent moedig, want tijdens die zware jaren was moed onontbeerlijk. U hebt ook blijk gegeven van verbeeldingskracht. Vallen moesten vermeden worden, risico's beperkt, systemen uitgedokterd, en plannen verijdeld.

Die moed en verbeeldingskracht hebben we nodig, vandaag zoals gisteren, om diezelfde ideologieën te overwinnen.

Ik hoop van harte dat er van die moed en verbeeldingskracht deze keer een preventieve werking zal uitgaan en dat ze een echte barrière kunnen vormen voor het veelkoppige monster, dat geenszins tot het rijk der fabelen behoort!

Dames, heren, beste vrienden van de FIR, ik wil u bedanken voor uw tot voorbeeld strekkende acties, uw niet-aflatende inzet als vaderlandse burger, en uw vermogen om waar nodig druk te blijven uitoefenen om vreedzaam doch vastbesloten verzet te bieden tegen degenen die terugverlangen naar barbaarse tijden.

Ik wil u nog de volgende bedenking meegeven: is de tijd van geduldige waakzaamheid niet voorbij?

Na deze ernstige beschouwing wens ik u een zeer aangename middag en ik nodig u van harte uit om, na de toespraken die nog zullen volgen, samen het glas te heffen.

André Flahaut
Minister van staat


Zie ook:
Michel Vanderborght