AFVN

“De overgrote meerderheid van de Oekraïners wil deze nieuwe burgeroorlog niet”

4-2-2014 - Interview met Jean-Marie Chauvier om een beter inzicht te krijgen in de huidige situatie in Oekraïne. Chauvier is een Belgische journalist en essayist, gespecialiseerd in Oekraïne en de voormalige Sovjet-Unie. Hij kent het land en de taal sinds vele jaren en werkte voor Le Monde diplomatique, andere kranten en websites.


Met welke economische problemen heeft de Oekraïense bevolking te kampen, en in eerste instantie de werkende bevolking, de kleine boeren en de werklozen?

Jean-Marie Chauvier: Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 is de bevolking van de Oekraïne gedaald van 51,4 naar 45 miljoen inwoners. Deze daling is te verklaren door een daling van het geboortecijfer en een verhoging van het sterftecijfer, die gedeeltelijk te wijten is aan de ontmanteling van de gezondheidsdiensten. Er is een grote emigratie. Vandaag leven 6,6 miljoen Oekraïners in het buitenland. Veel mensen uit Oost-Oekraïne zijn in Rusland gaan werken, waar de lonen veel hoger liggen. De inwoners uit West-Oekraïne hebben zich eerder op Europa gericht. Ze werken bijvoorbeeld in de serres in Andalusië of in de Portugese bouwsector. Door deze emigratie vloeit er jaarlijks 3,3 miljard dollar terug naar Oekraïne.

Officieel bedraagt de werkloosheid 8%, maar een groot deel van de bevolking leeft onder de armoedegrens: 25% volgens de regering, maar andere schattingen spreken van 80%. Extreme armoede die gepaard gaat met ondervoeding wordt geschat van 2 tot 16%. Het gemiddelde loon bedraagt 332 euro per maand en is een van de laagste in Europa. De armste streken zijn de landbouwgebieden in het Westen, waar lage werkloosheidsuitkeringen betaald worden die bovendien beperkt zijn in de tijd.

De meest dringende problemen worden nog groter door de ondertekening van een vrijhandelsverdrag met de Europese Unie en de toepassing van de maatregelen die het IMF oplegt. Zo zullen er, vooral in het westen van het land, verschillende industriële ondernemingen gesloten worden of overgenomen/ontmanteld worden door multinationals.

Voor de landbouw is de situatie niet rooskleuriger: de vruchtbare gronden zullen opgekocht worden en de lokale productie, waarvoor vandaag de boeren en coöperaties – de opvolgers van de kolchozen – instaan, zal verdwijnen door de komst van de multinationale agro-industrie. De massale aankoop van vruchtbare gronden zal versnellen. Zo kocht de Britse groep Landkom 100.00 hectare aan, en het Russische hefboomfonds Renaissance 300.000 hectare.

Voor de multinationals is dit het beloofde land: honderden industriële ondernemingen, olie- en gasleidingen, vruchtbare gronden en geschoolde arbeiders.


Wat zijn de voor- en nadelen van een toenadering tot de Europese Unie?

Jean-Marie Chauvier: De Oekraïners – en dan vooral de jongeren – dromen van de Europese Unie, vrijheid om te reizen, de illusie van comfort, goede lonen, welvaart, enz. De westerse regeringen rekenen op die dromen.

In werkelijkheid echter, is er geen sprake van aansluiting van de Oekraïne tot de Europese Unie. Er is geen sprake van vrij verkeer van mensen.

Het aanbod van de Europese Unie is gering, het gaat enkel om vrije handel, massale import van westerse producten, het opleggen van de Europese normen op producten die naar Europa geëxporteerd worden, wat zeker veel hindernissen voor de Oekraïense export zal inhouden.

Bij ondertekening van een overeenkomst met de Europese Unie, dreigt Rusland zijn markt te sluiten voor Oekraïense producten. Moskou biedt compensatie aan, zoals het verminderen van de olieprijs met een derde, 15 miljard dollar hulp, een tolunie met Rusland zelf, Kazachstan, Armenië… Poetin heeft een Euro-Aziatisch project dat het grootste deel van de voormalige Sovjet-Unie omvat – zonder de Baltische staten – door de banden te versterken via een industrieel samenwerkingsproject met Oekraïne. Dat project integreert de technologieën waarin Oekraïne uitmuntte in de tijd van Sovjet-Unie: vliegtuigbouwkunde, satellieten, bewapening, scheepsbouw. Hij wil dit doen door de industriële complexen te moderniseren. Het spreekt voor zich dat West-Oekraïne het meest geïnteresseerd is in dit vooruitzicht.


Kunt u ons een woordje uitleg geven over de regionale verschillen die door Oekraïne lopen?

Jean-Marie Chauvier: Oekraïne vormt geen homogene staat-natie. Er zijn tegenstellingen tussen de provincies. Er zijn historische verschillen.

Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne hadden een gemeenschappelijke wieg: de Oosterse Slavische Staten (9e-11e eeuw). De hoofdstad was Kiev, die ook “Rous” genoemd werd “Rusland” of “Ruthenië”. In de loop van de geschiedenis zijn ze zich meer van elkaar gaan onderscheiden in taal, godsdienst en staatsvorm. Het Westen was lang verbonden met het Grootvorstendom van Litouwen, de Poolse koninkrijken, en het Oostenrijks-Hongaars keizerrijk. Pas na de revolutie van 1917 en de burgeroorlog, zag de eerste nationale formatie “Oekraïne” het daglicht. Oekraïne was in 1922 medeoprichter van de Sovjet-Unie. Het westelijk deel werd door Polen ingelijfd en in 1939-1945 “gerecupereerd”. Nadien, in 1954, werd het huidig Oekraïense grondgebied uitgebreid tot de Krim.

Oost-Oekraïne is meer geïndustrialiseerd, telt meer arbeiders en er wordt meer Russisch gesproken. Het oosten echter is landelijker, telt meer boeren, er wordt meer Oekraïens gesproken. Het oosten, waar men de orthodoxe godsdienst belijdt, is toegevoegd aan het Patriarchaat van Moskou. In het westelijk deel belijdt zowel de Grieks-katholieke godsdienst (“uniate”) als de orthodoxe en is, sinds de onafhankelijkheid in 1991, toegevoegd aan het Patriarchaat van Kiev. De katholieke uniate kerk (vooral in het westen en in de regio Galicië) is traditioneel Duitsgezind en komt dikwijls in conflict met de Poolse katholieke kerk. In het centrum van Oekraïne, met Kiev, vind je een vermenging van de Oosterse en Westerse strekkingen. De grote meerderheid van de inwoners van Kiev spreekt Russisch, de elite is er voor de oppositie en zeer nauw verbonden met de ultraliberalen uit Moskou.

Oekraïne is zowel op historisch, cultureel als politiek vlak verdeeld tussen het Oosten en het Westen. Het heeft geen enkele zin de ene tegen de andere op zetten, tenzij men een burgeroorlog wil veroorzaken, wat sommigen ongetwijfeld willen.

Door aan te sturen op een breuk – wat vandaag gebeurt door de westersgezinden en hun soldaatjes ter plaatse – het zou wel eens kunnen zijn dat de NAVO en de Europese Unie hun “deel” inpalmen en Rusland het zijne. Het zou niet het eerste land zijn dat men goed- of kwaadschiks heeft laten ontploffen.

We moeten ook niet ontkennen dat de keuze voor Europa ook een militaire keuze betekent: de NAVO zal volgen en men zal onmiddellijk geconfronteerd worden met de vraag over de Russische basis van Sebastopol in de Krim, in meerderheid Russisch en van cruciaal strategisch belang voor de militaire aanwezigheid in de Zwarte Zee. We kunnen ons moeilijk inbeelden dat Rusland zal toelaten dat een Amerikaanse militaire basis in die regio geïnstalleerd wordt.


Wat denkt u over de manier waarop dit conflict vandaag in de media gebracht wordt?

Jean-Marie Chauvier: Het lijkt wel een westernfilm! Er zijn de “goeden”, die voor Europa zijn, en de “slechten”, die voor Rusland zijn. Er wordt een zwart-witte en partijdige afschildering van de Oekraïense werkelijkheid gebracht. De journalisten gaan bijna altijd mensen opzoeken die denken zoals zij, die zeggen wat de westerlingen graag horen, die Engels en andere westerse talen spreken. Er ontstaan leugens door weglatingen.

Er is een grote afwezige: het Oekraïense volk, de werkers en de boeren die onderworpen werden aan allesoverheersend kapitalisme, aan de systematische vernietiging van al hun sociale verworvenheden, aan de corrupte machten die van alle kanten komen.

Een tweede punt is dat het fenomeen, dat als “nationalisme” omschreven wordt, verdoezeld of geminimaliseerd wordt. Toch gaat het hier om een neofascistische beweging, om niet te zeggen echt nazistisch. Je vindt ze vooral – maar niet uitsluitend – terug in de Svobodapartij, haar leider Oleg Tiagnibog en in het westen van Oekraïne, het voormalige Poolse “Oost-Galicië”.

Hoe dikwijls zag, hoorde of las ik in de media dat de Svobodapartij en haar leider “opposanten” genoemd werden, zonder nadere uitleg? De media hebben het over sympathieke jongeren, die opkomen voor zelfverdediging en afkomstig zijn van de stad. Maar het gaat hier die commando’s die door extreemrechts in die streek – Galicië, hun bastion – gerekruteerd werden. Politici en journalisten die dit spel spelen dragen een grote verantwoordelijkheid voor het ontstaan van deze xenofobe, anti-Russische en antisemitische stroming. Het gaat immers om racisten die de collaboratie met de nazi’s en de Waffen SS blijven herdenken. Deze collaboratie gebeurde in Galicië en niet in heel Oekraïne!

De media zwijgen ook over de vele netwerken die vanuit het Westen – Verenigde Staten, Europese Unie, Duitsland – gefinancierd worden om het land te destabiliseren en over de rechtstreekse interventies van westerse politieke persoonlijkheden. Kun je je inbeelden dat de neutrale zone in Brussel maandenlang bezet wordt door betogers die het ontslag van de koning en de regering eisen, het koninklijk paleis bezetten en op de tribunes Russische, Chinese of Iraanse ministers toejuichen? Kun je je voorstellen dat dit in Parijs of in Washington zou gebeuren? Het is nochtans wat vandaag in Kiev gebeurt.

Mijn verbazing stijgt met de dag wanneer ik vaststel welke kloof er bestaat tussen de informatie die onze media brengen en de informatie die ik kreeg van de Oekraïense en Russische media. Onze grote media zwijgen over het neonazistisch geweld, de antisemitische agressie, de invallen bij de regionale besturen… Er bestaat maar een invalshoek: de opposanten van de 'Maïdan' (Oekraïens voor 'pleinen' waar de pro-Europese manifestanten samenkomen, red.). Voor de media bestaat de rest van Oekraïne gewoon niet!


Wie zijn de belangrijkste spelers ter plaatse?

Jean-Marie Chauvier: De financiële en industriële oligarchie, de bevoorrechten van de privatiseringen, is verdeeld tussen groepen die heen en weer getrokken worden tussen het Westen en Rusland. Viktor Janoekovitsj en zijn Regiopartij vertegenwoordigen clans en het grootste deel van de bevolking uit het westen en het zuiden van het land. De Regiopartij won in de herfst van 2013 zowel de presidents- als de parlementsverkiezingen. Deze partij is ook stevig ingeburgerd in het oosten, in Transkarpatië, een streek met verschillende volkeren die zich tegen het nationalisme verzetten. De aarzelingen en de twijfels van de president zouden hem in de huidige crisis wel eens duur te staan komen en zijn partij in diskrediet brengen.

De huidige regering is in hoge mate verantwoordelijk voor de sociale crisis. Dat speelt in het voordeel van extreemrechts en de bedrieglijke verleiders van de Europese Unie en de NAVO. Het is een feit dat de huidige regering machteloos staat en een deel van de oligarchie verdedigt. Ze heeft de uitbreiding van de corruptie malafide praktijken in de hand gewerkt.

Tegenover Janoekovitsj en zijn partij staan drie politieke formaties die vooral in het oosten en het centrum van het land sterk staan. Vooreerst is er de Batkivschinapartij (“Vaderland”), waarvan Arseni Jatsenjoek de leider is. Hij volgde de mythische Julia Timosjenko op, die ziek is en vergiftigd werd. Dan is er de Oudarpartij (een democratische partij van hervormden) waarvan ex-bokser Vitali Klitsjko, stichter en leider is. Hij is het troetelkind van Angela Merkel en van de Europese Unie. De kaders van zijn partij worden opgeleid door de Adenauerstichting. En dan is er nog de neonazistische partij Svoboda (“Vrijheid”), geleid door Oleg Tiagnibog.

Svoboda is rechtstreeks verwant met de Organisatie van de Oekraïense Nationalisten (OUN) – fascistisch naar het model van Mussolini – gesticht in 1929 in Oost-Galicië onder Pools regime. In 1933 werd contact opgenomen met Hitler onder het motto “wij zullen Duitsland gebruiken om onze eisen te realiseren”. De relatie met de nazi’s verliep nogal woelig, Hitler wilde immers niet weten van een autonoom Oekraïne. Ze bleven echter stevig verenigd in hun gemeenschappelijke strijd tegen de communisten, de joden en het onderwerpen van Rusland. De Oekraïense fascisten stelden de “Europese” aard van Oekraïne tegenover de “Aziatische” aard van Rusland. In 1939 kwam Andriy Melnik aan het hoofd van de OUN, met de steun van de Andriy Cheptytskyi, metropoliet (bisschop) van de Grieks-katholieke kerk (uniate) van Galicië die in 1939 onder Sovjetregime viel.

In 1940 kwam er een scheuring onder leiding van de radicale Stepan Bandera. Met zijn OUN-b vormde hij twee Wehrmachtbataljons, Nachtigall en Roland, om op 22 juni 1941 deel te nemen aan de agressie die door Duitsland en zijn bondgenoten gevoerd werd tegen de USSR. Het land werd onmiddellijk overspoeld door pogroms.

Na verschillende verkiezingen, na de Oranjerevolutie van 2004, groeide de invloed van Svoboda in Galicië en in heel West-Oekraïne, met inbegrip van de grote steden, met 20 tot 30% van de stemmen. In heel Oekraïne haalde Svoboda 10% van de stemmen. Svoboda wordt overstelpt door neonazistische groepen, die nog radicaler zijn dan de partij zelf.

De drie politieke partijen Batkivschina, Oudar en Svoboda, die op de steun van het Westen kunnen rekenen, eisen sinds twee maanden de ontbinding van de regering en het aftreden van de president van het land. Ze eisen nieuwe verkiezingen. Svoboda gaat zelfs verder en organiseert een staatsgreep via lokale prikacties. In streken waar de terreur van Svoboda de overmacht heeft, worden de Regiopartij en de Oekraïense Communistische Partij verboden.

De Oekraïense Communistische Partij roept al verschillende maanden op tot rede. Ze verzamelde meer dan 3.000.000 handtekeningen om een referendum te eisen dat moet beslissen of Oekraïne kiest voor een handelsovereenkomst met Europa of een tolunie met Rusland.

Deze situatie van oproer is niet alleen de schuld van de drie oppositiepartijen, maar ook van de regering die het land en het volk op een schoteltje aanbood aan de leiders van de pseudo-oppositie, aan de extreemrechtse nazigroepen, aan de gewelddadige nationalistische groeperingen en aan de buitenlandse politici die de mensen oproepen om “het protest te radicaliseren” en “vechten tot het einde”. De Communistische Partij echter focust op de sociale problemen. De Communistische Partij is de meest democratische partij onder alle politieke partijen. Maar haar invloed beperkt zich tot West- en Zuid-Oekraïne.


Welke rol spelen de grootmachten (Verenigde Staten, de Europese Unie en Rusland) in het huidig conflict?

Jean-Marie Chauvier: Zbigniew Brzezinski, een invloedrijke Amerikaanse geostrateeg van Poolse afkomst, tekende in 1990 een beeld uit van de Amerikaanse strategie om Eurazië te overheersen en een blijvende hegemonie van zijn land te verzekeren. Oekraïne was daarbij een essentiële schakel. Voor Brzezinski waren er “Balkans op wereldschaal”, met langs de ene kant Eurazië en langs de andere kant het grote Midden-Oosten. Deze strategie wierp in 2004 in Oekraïne haar vruchten af met de oranje revolutie. Zo kon een uitgebreid netwerk van Euraziatsche stichtingen geïnstalleerd worden dat overal zijn tentakels had. Denken we bijvoorbeeld aan Soros en de National Endowment for Democracy (NED), die werkt volgens de principes van Reagan. Deze stichtingen betalen duizenden mensen “die de democratie doen vooruitgaan”. In 2013 en 2014 wordt een andere strategie gevoerd. Het zijn vooral Angela Merkel en de Europese Unie die de leiding overnemen. Ze worden daarbij geholpen door Euraziatische politici, zoals de republikein John McCain.

Op Maïdan en elders krijgt het volk plechtige redevoeringen te horen die onverantwoord zijn. Om de doelstelling gemakkelijk te bereiken en Oekraïne in het pro-atlantisch kamp, en de NAVO, binnen te lokken, gaan zij in zee met de meest antidemocratische elementen uit de Oekraïense maatschappij. Hun doelstelling kan immers niet gerealiseerd worden zonder Oekraïne te doen barsten, met een scheiding tussen het oosten en het westen en de Krim die opnieuw bij Rusland aansluit, zoals de bevolking het wenst. Het parlement van de Krim verklaarde: “Wij zullen nooit aanvaarden door een regime van bandieten (fascisten) bestuurd te worden.” De Svobodapartij en de andere fascisten ondergaan nu de vergelding voor wat er in 1945 gebeurde. Ik denk dat, ondanks alles, een grote meerderheid van de Oekraïense bevolking deze burgeroorlog niet wil. Ze wil ook niet dat Oekraïne barst. Maar de maatschappij moet opnieuw opgebouwd worden…

 

Meer weten? Jean-Marie Chauvier, Euromaïdan ou la bataille d’Ukraine, 25 janvier 2014, http://www.mondialisation.ca/euromaidan-ou-la-bataille-dukraine/5366185 ; Ukraine :« quelle position» ?, 13 december 2013, gepubliceerd door het tijdschrift “Politique” (Brussel) en opgenomen op http://www.mondialisation.ca/ukraine-quelle-position/5361486 ; Allemagne nazie et OUN: repères , zie Le Monde Diplomatique, augustus 2007, http://www.monde-diplomatique.fr/2007/08/CHAUVIER/15050

De antisociale politiek van de oppositie werd door WikiLeaks bekendgemaakt.

Viktor Pynzenyk, de voormalige minister van Financiën en lid van de oppositiepartij Oudar van Vitali Klitsjko, heeft in 2010 aan de Amerikaanse ambassadeur uitgelegd wat hij wou voor Oekraïne:
• verhoging van de pensioenleeftijd met twee tot drie jaar
• afschaffing van de brugpensioenen
• beperking van de pensioenen voor gepensioneerden die nog werken
• verdriedubbeling van de gasprijs voor de gezinnen
• verhoging van de elektriciteitsprijzen met 40%
• afschaffing van de regeringsresolutie die de toestemming van de vakbonden eist om de gasprijzen te verhogen
• afschaffing van de wettelijke schikking die de leveranciers van steden verbiedt om de toelevering te stoppen of om gebruikers die de gemeentediensten niet betalen, boetes op te leggen
• privatisering van alle koolmijnen
• verhoging van de transportkosten en afschaffing van alle voordelen
• afschaffing van alle regeringssteun bij geboortes, gratis maaltijden en aanschaf van schoolboeken (er staat letterlijk “de gezinnen moeten betalen”)
• afschaffing van de btw-vrijstelling op farmaceutische producten
• verhoging van de belastingen op benzine en 50% belastingverhoging op auto’s
• invoer van een werkloosheidsuitkering na minstens zes maanden gewerkt te hebben
• uitbetaling van het ziekteverlof vanaf de derde ziektedag
• het levensminimum wordt niet verhoogd (maar er wordt wel een bijkomende uitbetaling voorzien voor wie het nodig heeft)

Bron: diplomatiek telegram 10KYIV278 dat door Wikileaks aan het licht werd gebracht
http://www.cablegatesearch.net/cable.php?id=10KYIV278&q=elections+ukraine

 


HOME