AFVN

Stalingrad, militair keerpunt van de oorlog

De Slag om Stalingrad kan men zonder te overdrijven als een keerpunt van de Tweede Wereldoorlog kenschetsen. De slag begon 70 jaar geleden in juni 1942 en eindigde op 2 februari 1943. Doel van het Duitse offensief in de zomer van 1942 was het verslaan van het zuidelijk Sovjetfront en de verovering van de olievelden in de Kaukasus, de graanvelden aan de Don en de blokkade van de verkeersverbindingen, die het centrum van het land met de Kaukasus verbinden. Met deze operatie wilde Hitler-Duitsland de oorlog in zijn voordeel beslissen.

Uit de Heeresgruppe B werd het 6de leger samengesteld onder commando van kolonel-veldmaarschalkgeneraal Friedrich Paulus voor de aanval op Stalingrad. Midden juli beschikte het leger over circa 14 divisies (ongeveer 270.000 soldaten, 3.000 geschutsvoertuigen en granaatwerpers, ongeveer 500 pantservoertuigen). Deze landmacht werd door de 4e luchtvloot ondersteund (tot 1.200 gevechtsvliegtuigen). De Wehrmacht werd door het 8e Italiaanse leger en het 3e Roemeense leger ondersteund. Tegen de fascistische troepen vocht het Stalingrad Front van het Rode Leger (160.000 soldaten, 2.200 geschutsvoertuigen en granaatwerpers, ongeveer 400 pantservoertuigen). Dit werd door 454 vliegtuigen van het 8e leger en 150 tot 200 lange-afstandskanonnen ondersteund.

Een eerste gruwelijk hoogtepunt op 23 augustus was een grootschalig bombardement door de Duitse luchtmacht, die op deze manier de weg naar de stad vrij wilde maken. De gevolgen van de bombardementen waren verschrikkelijk. De stad leek op een uitgebrande ruïne. 43.000 burgers vonden op die dag de dood en meer dan 70.000 mensen raakten gewond. In de eerste weken daarna moesten de Sovjettroepen zich vanwege de grootschalige aanval terugtrekken. Op 12 september naderden Duitse eenheden Stalingrad. Vanaf dat moment kwam het tot verbitterde straatgevechten. Op 15 oktober drongen Duitse troepen in het gebied door, waar zich de tractorenfabriek van Stalingrad bevond.

Op 11 november ondernamen de Duitse troepen de laatste poging om de stad te veroveren. Ze kwamen echter niet verder dan de oever van de Wolga. Hier startten troepen van het 62e Sovjetleger hun tegenoffensief. Uiteindelijk moesten de fascistische troepen zich op 18 november overgeven. De stad werd omsingeld door het Rode Leger. Een tot lange tijd onbekend aantal soldaten was hier geconcentreerd. Ongeveer een miljoen Sovjetsoldaten stond tegenover een vergelijkbaar aantal Duitse soldaten. Duizenden geschutsmaterialen, granaatwerpers, pantsers en gevechtsvliegtuigen werden ingezet.

Dankzij diverse militaire operaties lukte het de Sovjettroepen het grootste deel van de fascistische divisies tot 23 november 1942 te omsingelen. Gelijktijdig werden door Sovjet troepen vanuit het cirkelvormige front aanvallen uitgevoerd, die het omsingelde gebied en de andere divisies spleten. Op 12 december probeerde het Duitse opperbevel tevergeefs door de omsingeling heen te breken. Daarna verbood Hitler de Duitse commandanten verdere terugtrekking. Terwijl Hitler het omsingelde gebied nog volmondig militaire hulp toezegde, werden eenheden van de Wehrmacht voor het buitenringgebied bijna 200 km teruggeslagen.

Toen werd het mogelijk om de bij Stalingrad omsingelde eenheden te verslaan. De operatie begon op 10 januari 1943. Op 26 januari verenigden het 21e en het 62e leger zich bij Mamajew-Hügel. Op 31 januari werd het verzet van de zuidelijke troepen onder leiding van Paulus gebroken. Hitler had Paulus kort tevoren tot generaal-veldmaarschalk benoemd. Op 2 februari gaf ook de noordelijke groep het op. Dit betekende de definitieve overwinning op de Duitsers. In deze slag werden het 6e leger, 4e pantserdivisie, het 3e en 4e Roemeense leger alsmede het 8e Italiaanse leger vernietigd.

De Slag bij Stalingrad betekende het keerpunt in de Grote Vaderlandse Oorlog . Vanaf toen nam het Rode Leger het heft in handen tot aan het einde van de oorlog. Deze overwinning gaf moed aan de verzetsbewegingen in talloze Europese landen. Met uitzicht op de nederlaag ontstond enige maanden later het "National-komitee Freies Deutschland" , hetgeen een belangrijke bijdrage leverde aan de bevrijding van het fascisme.

Verschenen in: "Die Glocke vom Ettersberg", Informatiebulletin van LG Buchenwald-Dora, Nr.208, 201, Ulrich Schneider, Vertaling: Piet Schouten