AFVN

Ingezonden

Kalkar weer de klos

Als we in september 1974 bij Venlo de West-Duitse grens overrijden worden we onmiddellijk door de Duitse politie aangehouden. Waar gaat U naartoe? Wat is het doel van Uw reis? De wagen wordt van top tot teen gecontroleerd en we mogen wegrijden. Een groep nerveuze politieagenten achter ons latend.

Wat was er aan de hand? Op die dag werd de eerste grote protestdemonstratie tegen de kernopwekkingscentrale van Kalker georganiseerd. Vanuit Nederland waren ruim 10.000 demonstranten in bussen onderweg naar dat stadje.

Dit werd het eerste grote protest tegen kernergie, een ombuiging van het denken over schone energie. Sinds 1957 werd in de energienota van de regering kernenergie hemelhoog als de oplossing van alle vraagstukken gezien. Dat begon nu te veranderen. De CPN die het initiatief tot de demonstratie had genomen wees bovendien op het gevaar van een Duitse atoombom, die via Kalkar kon worden geproduceerd. Dat vermoeden blijkt ruim 40 jaar later niet onterecht te zijn geweest.

Voorspel

De Duitse kerngeleerde Wolf Hafle begon al in de jaren vijftig met 30 man aan een kernonderzoek. Hij wilde een centrale ontwikkelen, waarin met natrium gekoeld uranium 1000 maal meer energie zou opleveren dan steenkool en aan het eind van het proces plutonium zou afstaan voor hergebruik. De West-Duitse regering voelde daar wel wat voor en in het geheim werd aan het project, met inmiddels 400 medewerkers, verder gewerkt. In 1965 was het zover, het project was op de tekentafel rond en wachtte nu op een uitvoering. De kosten werden geschat op 1,5 miljard mark met een uitloop voor tegenvallers tot 1,7 miljard mark. Er werd overlegd met de regeringen van Belgie en Nederland en de kosten werden verdeeld 15% Nederland, 15% Belgie en 70 % West-Duitsland.

En Frankrijk?

Dat Frankrijk buiten deze ontwikkeling werd gehouden maakte de zaak vanaf het begin al verdacht. Later bleek dat de regering in Bonn geen pottenkijkers bij het project wilde hebben. Om de kosten te bestrijden, besloot de Nederlandse regering om 3% Kalkar-heffing op de electrarekening te innen. Dit leidde tot een storm van weerstand. Mensen die de toeslag weigerden, zoals een student in Groningen, werden van gas en licht afgesloten. De woede was zo groot dat besloten werd principiële weigeraars de gelegenheid te geven de 3% in een ander potje te storten. Duizenden maakten daarvan gebruik.

Groeiend verzet

De woede kreeg gestalte in de eerste anti-Kalkardemonstratie in 1974, waar de CPN- bestuurder R.Haks het woord voerde, gevolgd in 1978 door een demonstratie in Almelo, waaraan 40.000 Nederlanders deelnamen. Hier voerde o.a. de CPN'er Fré Meis het woord. Later kwam een Duitse manifstatie in Kalkar met 70.000 deelnemers aan bod. Want inmiddels begonnen onze oosterburen zich ernstige zorgen te maken over de gevaren van een dergelijke centrale. Traditionele boeren sloten zich bij de beweging aan. In 1980 werd de Atoomcentrale Dodewaard door een massameeting geblokkeerd.

Kosten vliegen de pan uit

Wat begon met een kostenplaatje voor Kalkar van maximaal 1,7 miljard mark liep op tot 8 miljard mark. Een kostenoverschrijding waarbij die van de Betuwelijn en de Amsterdamse metro bleek af te steken. Technische tegenvallers, logestieke problemen tussen de drie deelnemende landen, maar vooral ook de veiligheidseisen die tijdens het bouwproces steeds verder werden opgevoerd, maakte van het projekt een onbetaalbaar bouwsel. Onder druk van de internationale protestbeweging stopt in 1985 de verdere subsidie en in 1991 werd, na de ramp van Harrisburg en Tsjernobyl, de afbouw stilgelegd. In 1995 neemt de oudijzerhandelaar H. v.d. Most de centrale voor een appel en een ei over en maakt er een pretpark van. Dit mislukte megaproject heeft onze burgers miljoenen gekost. Er werd niets gecompenseerd!

Kalkar en zucht van verlichting!?

Al snel ging het pretparkgevoel weer over in een nieuwe militaire oorlogsdreiging. Kalkar werd tot centrum van de Duitse cyberspace operaties aangewezen. Hier wordt de Duitse herbewapening van een lokaal defensief apparaat omgebouwd tot een agressieve onderneming die wereldwijd mag opereren. Drone aanvallen in Afganistan, Irak, Syrie en Jemen staan op de agenda. Dat leidt tot catastrofale gevolgen. Bij een aanval op een ziekenhuis in het Afgaanse Kunduz werden tientallen patiënten en artsen getroffen. Bij deze 'vergissing' bleek de Duitse Oberst Klein een centrale rol te hebben gespeeld. Dit leidde in Duitsland tot woedende reacties. Om de roep voor vrede en stopzetting van Duitse agressie tegen te gaan heeft de Duitse Wehrmacht toegang gekregen tot alle middelbare scholen om daar het 'onjuiste beeld van het leger' recht te zetten.

Sevim DagdelenSevim Dagdelen, bestuurslid van de Ddif, de democratische organisatie van Turkse arbeiders in Duitsland en lid van de Bondsdag voor de Linke, heeft in het parlement fel tegen deze ontwikkeling ondergeprotesteerd en een brochure geschreven de titel 'Oorloghetzers aan de Rijn'.

Aandeelhouders bijeen

Op 23-24 september j.l. vond in Essen een bijeenkomst plaats van JAPCC, The Joint Air Power Competence Centre. Rond 200 top officieren, aangevuld met een handvol academici en vooral veel aandeelhouders van wapenfabrieken waaronder Krupp Thijsen, spraken over verdere samenwerking in het kader van de NAVO. Maar een belangrijk deel van de bespreking was gewijd aan het zo gladjes mogelijk verkopen van de enorme bewapeningsuitgaven. Die samenwerking kreeg gestalte in een Duits-Nederlandse commando eenheid, die tot opdracht had om een eiland te bestormen dat in handen was gevallen van opstandige militairen. Duitse eenheden namen in Den Helder samen met de Nederlandse mariniers deel aan een oefening waarbij tanks vanuit zee een breed strand moesten bestormen. De Nederlandse marineofficier werd vereerd met het Duitse Ehrenkreuz von Gold voor zijn bijdrage aan de operagtie. Tegen al deze JAPCC activiteiten groeit de weerstand. Op 3 oktober j.l. werd door 500 mensen al in Kalkar gedemonstreerd maar in Essen waren er alweer 1000 demonstranten op de been. Ook in Nederland moet deze gang van zaken, vlak over onze grens, nauwlettend in de gaten worden gehouden.

Max van den Berg, journalist.